De bijl ligt aan de wortel – Lukas 3

De prediking van Johannes en de ernst van: de bijl ligt aan de wortel

De prediking van Johannes de Doper in Lukas 3 laat zien hoe God de weg bereidt voor de komst van Christus. Het Woord van God komt tot Johannes in de woestijn, een plaats die past bij de geestelijke toestand van het volk: leeg, dor en zonder God. Johannes wordt gezonden om te roepen tot bekering en om de doop der bekering te prediken tot vergeving van zonden. Zijn boodschap is niet zacht of algemeen, maar scherp en persoonlijk. Hij maakt duidelijk dat de weg tot behoud alleen loopt via bekering. Steeds weer klinkt in zijn prediking de waarschuwing dat de bijl ligt aan de wortel van het leven van ieder mens.

Deze boodschap geldt niet alleen voor toen, maar ook voor nu. De weg tot God is geen andere geworden. Wie vergeving van zonden wil ontvangen, moet zich bekeren. De woorden van Johannes maken duidelijk dat niemand buiten deze weg om zalig wordt. De ernst van zijn boodschap wordt samengevat in dat ene beeld: de bijl ligt aan de wortel.

Scherpe vermaning: uiterlijke godsdienst is niet genoeg

Johannes spreekt de scharen aan als “adderengebroedsels”. Daarmee ontmaskert hij hun schijnzekerheid. Velen dachten veilig te zijn omdat zij zich lieten dopen of omdat zij kinderen van Abraham waren. Maar Johannes laat zien dat afkomst en uiterlijk godsdienstig gedrag niemand redden. Wie geen vruchten van bekering laat zien, staat onder Gods oordeel.

Hij zegt dat zij niet moeten denken dat zij de komende toorn kunnen ontlopen zonder een veranderd leven. Hun hart is nog steeds vol zonde en hun leven draagt geen vrucht. Daarom klinkt zijn oproep: “Brengt dan vruchten voort der bekering waardig.” Bekering is niet alleen iets innerlijks, maar moet zichtbaar worden in het leven.

Hier klinkt opnieuw de waarschuwing: de bijl ligt aan de wortel. Dat betekent dat het oordeel niet ver weg is, maar dichtbij. Het raakt de wortel van het bestaan. Wie onbekeerd blijft, staat op het punt om omgehouwen te worden. Dit maakt duidelijk hoe dringend de oproep tot bekering is.

Bekering is noodzakelijk en onmisbaar

Johannes maakt duidelijk dat zonder bekering geen vergeving mogelijk is. De mens kan niet blijven zoals hij is en toch vergeving verwachten. Bekering betekent breken met de zonde en zich toewenden tot God. Dat vraagt om zelfverloochening, schuldbesef en een hart dat bedroefd is over de eigen zonden.

Veel mensen erkennen wel dat zij zondaar zijn, maar kunnen hun zonden niet concreet noemen. Zo blijft de belijdenis oppervlakkig. Johannes wijst die houding af. Hij roept op tot een persoonlijke en diepe bekering. De mens moet leren zien wie hij werkelijk is voor God.

Daarbij klinkt de boodschap niet hopeloos. God is machtig om zelfs uit stenen kinderen van Abraham te verwekken. Dat betekent dat God harten kan breken die hard zijn en ogen kan openen die blind zijn. Maar de ernst blijft staan: de bijl ligt aan de wortel. Het oordeel kan ieder moment komen.

Praktische raad: bekering zichtbaar in het dagelijks leven

De mensen vragen: “Wat zullen wij dan doen?” Dat laat zien dat de boodschap hen raakt. Johannes geeft geen algemene antwoorden, maar spreekt hen concreet aan. Hij noemt drie groepen: de scharen, de tollenaars en de soldaten.

Tegen de scharen zegt hij dat zij moeten delen met wie niets heeft. Hun leven mag niet langer draaien om zichzelf. Tegen de tollenaars zegt hij dat zij niet meer mogen eisen dan hun is opgelegd. Geldzucht en oneerlijkheid moeten worden afgelegd. Tegen de soldaten zegt hij dat zij niemand mogen afpersen en tevreden moeten zijn met hun loon.

Hieruit blijkt dat bekering niet vaag is, maar concreet. Het raakt omgang met bezit, macht en verlangens. Het raakt egoïsme, machtsmisbruik, geldzucht en seksuele zonden. Wie zich bekeert, breekt met deze dingen. Dat is geen bijzaak, maar wezenlijk. Want waar geen vrucht is, geldt opnieuw: de bijl ligt aan de wortel.

De grootste zonde: Christus verwerpen

De prediking gaat nog dieper. Er is een zonde die boven alle andere uitgaat: het weigeren van Christus. Wie de deur van zijn hart gesloten houdt voor de Zaligmaker, staat schuldig aan de verwerping van Gods genade. Ook nette, kerkelijke mensen hebben reden om zich te bekeren, want ook zij kunnen Christus afwijzen met hun leven.

Daarom roept de prediking op tot gebed om de Heilige Geest. Alleen Hij kan echte nood in het hart werken en plaats maken voor Christus. Waar die nood komt, daar wordt Christus nodig als Zaligmaker van zondaren. Dan wordt ook zichtbaar dat de bijl ligt aan de wortel niet alleen een dreiging is, maar een oproep tot omkeer.

Dringende heenwijzing naar Christus

Johannes wijst nadrukkelijk van zichzelf af naar de komende Christus. Zijn doop met water is slechts een teken, maar Christus zal dopen met de Heilige Geest en met vuur. Hij is sterker dan Johannes en waardig om gevolgd te worden. Johannes is slechts de wegbereider.

Wie zich bekeert en tot Christus vlucht, ontvangt vergeving en nieuw leven. Maar wie Hem verwerpt, zal gedoopt worden met vuur, dat wil zeggen: onder het oordeel komen. Het beeld van de wan en de dorsvloer laat zien dat er een scheiding komt. De tarwe wordt verzameld, maar het kaf wordt verbrand met onuitblusselijk vuur.

Ook hier klinkt weer dezelfde boodschap: de bijl ligt aan de wortel. Er is geen neutrale weg. Er is slechts behoud of ondergang.

De oproep van het Evangelie vandaag

De prediking van Johannes eindigt niet in wanhoop, maar in een dringend appèl. Hij verkondigt het Evangelie en roept mensen toe zich met God te laten verzoenen. De tijd is kort en de eeuwigheid staat voor de deur. Niemand kan zeggen dat hij nog wel tijd heeft.

Daarom blijft deze boodschap actueel: de bijl ligt aan de wortel van ieders leven. Dat is een ernstige waarschuwing, maar ook een liefdevolle roepstem. God heeft geen lust in de dood van de goddeloze, maar daarin dat hij zich bekeert en leeft.

Wie deze prediking hoort, wordt geroepen om niet te verharden, maar om Christus te omhelzen als de enige Zaligmaker. Zo wordt duidelijk dat de scherpe boodschap van Johannes uiteindelijk gericht is op redding. Hij wil dat mensen zich bekeren, zodat zij niet omkomen, maar leven ontvangen.

Zo laat deze preek zien dat de weg tot behoud loopt via bekering, en dat het Evangelie klinkt tegen de achtergrond van dit ene indringende beeld: de bijl ligt aan de wortel. Dat maakt de prediking ernstig, maar ook vol genade, omdat zij de weg wijst naar Christus.

Zoekwoorden: Doop, Bekering, Hemel. Hel, Eeuwigheid