Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten? – Mattheüs 27

De onbegrijpelijke diepte van de verlating

‘t Is donker, ‘t is aardedonker, de zonsverduistering duurt inmiddels al drie uur. Alles is donker, nergens is één enkel lichtpuntje en de Heere Jezus, Die aan het kruis hangt, ziet niets. Geen engel, geen discipel, geen mens, geen licht, geen gunst, geen ontferming. Al het lijden door mensen Hem aangedaan, heeft Hem geen enkele klacht kunnen ontlokken. Maar nu de hitte van de toorn van God in alle hevigheid op Hem brandt, nu roept Hij uit met grote kracht: Waarom hebt u mij verlaten?

Dit vierde kruiswoord gaan wij vanavond met Gods hulp samen met elkaar overdenken. Wat betekent dat woord verlating en de klacht: Waarom hebt u mij verlaten? Verlaten, dat wil zeggen: alleen gelaten, en u weet misschien wel hoe erg dat is. In de steek gelaten door je man, door je vrouw, of door iemand die je door de dood ontvallen is. Maar wat hier gebeurt in de kreet Waarom hebt u mij verlaten, is anders; dit is het toppunt, de climax van alle verlating door God.

Wat is de kern van deze roep: Waarom hebt u mij verlaten? Het betekent niet dat God feitelijk niet meer bij Hem is, want God is altijd overal tegenwoordig. Het betekent niet dat de Vader Zijn Zoon niet meer liefheeft, want de wederzijdse liefde is van eeuwigheid en tot eeuwigheid. Christus onttrekt Zich niet aan Zijn Vader, maar Zijn ziel roept tot God uit de diepten: Waarom hebt u mij verlaten? Verlaten-zijn betekent hier dat de Vader alle gevoelige ervaring van Zijn liefde, gunst en troost intrekt.

Wat overblijft, is een stikdonkere nacht in de ziel van de Zaligmaker Die zucht: Waarom hebt u mij verlaten? Hij draagt de helse straf, de angsten van de hel, het gevoel van de toorn van God over de zonde. Zonder enige blijk van liefde en troost, juist nu Hij die het meeste nodig heeft. Nooit eerder had Hij Zich in Zijn menselijke natuur door Zijn Vader zo eenzaam gevoeld met de vraag: Waarom hebt u mij verlaten? Dit is een uitroep van ontsteltenis en van grote beroering, zonder het gevoel dat de Vader Hem liefheeft.

De reden van deze borgtochtelijke verlating

Zeker de ondersteuning door Zijn Vader blijft, maar de gevoelige ervaring van Vaders liefde en nabijheid is geweken. Hier draagt Christus de ondragelijke last van de toorn van God over onze zonden, en juist nu trekt de Vader die in en weerklinkt: Waarom hebt u mij verlaten? Nu alle gevoel van liefde en troost geweken is, blijft er maar één ding over voor Hem. Zijn geloof in God, Zijn geloof in het woord van Gods belofte blijft recht overeind staan.

Nog voordat Hij roepend uiting geeft aan Zijn grote zielesmart, roept Hij met twee woorden van geloof: Mijn God, Mijn God! In het diepst van Zijn lijden is het vertrouwen van Zijn geloof sterker dan de schrik van Zijn lijden rondom de roep: Waarom hebt u mij verlaten? Ik voel U niet meer, Ik zie U niet meer, Ik ervaar U niet meer, maar Ik steun op Uw vermogen! Hij blijft staande, Hij blijft overeind door het geloof, en roept uit de diepte: Waarom hebt u mij verlaten?

Geloof is geloven aan Gods Woord, niet omdat wij zien of voelen dat het waar is, maar omdat God het gezegd heeft. Door God verlaten en toch gelovend, zich vasthoudend aan Gods belofte in de duisternis rond de vraag: Waarom hebt u mij verlaten? Terwijl Hij ondertussen volkomen buigt onder de wil van Zijn Vader, roept Hij als een kind tot Zijn Vader. Het is een roep die uitdrukking geeft aan Zijn verbazing, kreunend onder het loodzware gewicht en de klacht: Waarom hebt u mij verlaten?

Waarom was dat, wat is de reden van deze diepe verlating en het intrekken van de ervaring van Gods gunst? Dit is het loon op de zonde, dit is ons verdiende loon dat wij hadden moeten uitschreeuwen in de hel. Hij draagt onze vloek, Hij draagt onze straf, en wordt verlaten in onze plaats, opdat wij nimmermeer door God verlaten zouden worden. Christus roept in bittere smart Waarom hebt u mij verlaten, om weglopers en verlaters van God voor altijd terug te brengen.

Het doel en de troost van de verlating

Zijn verlating wil ons als eerste iets laten zien van de deugden en volmaaktheden van God. Dit krenken van Gods heiligheid moet God wel rechtvaardig straffen, en het wordt hier gestraft door de Vader aan Hem. Geen woord van verzet, geen woord van opstand klinkt in de klagende roep: Waarom hebt u mij verlaten? Zijn verlating wil ons als tweede iets laten zien van de ernst van onze zonde. Het is de eeuwige verlating die wij verdiend hebben, weerspiegeld in de vraag: Waarom hebt u mij verlaten?

Hier vindt de afrekening plaats, hier wordt het loon op onze zonde uitbetaald, en hier draagt Hij de straf die ons de vrede aanbrengt. Zijn verlating wil ons als vierde iets laten zien van de weergaloze liefde van Christus voor Zijn kerk. Wij hadden voor altijd verlaten moeten worden, maar nu weerklinkt uit Zijn mond de kreet: Waarom hebt u mij verlaten? De glans en de troost van Zijn liefde en gunst zijn ingetrokken, nu de last van de toorn van God op Hem drukt.

Zijn verlating wil ons ook leren wat wij moeten doen in tijden van geestelijke verlating, als wij klagen: Waarom hebt u mij verlaten? Soms is het beproeving van ons geloof, als de zon die eerst zo troostvol scheen verdwijnt achter de wolken. Maar bedenk ondertussen tot uw troost dat de Heere Christus ons voorgegaan is toen Hij Zelf bad: Waarom hebt u mij verlaten? Onze Heere werd meer dan wie ook ooit verlaten, opdat wij nooit meer voor eeuwig verlaten zullen worden.

In de diepte van verlating wil de Heere ons leren ons te werpen op Zijn beloftewoord. Weet tot uw troost, dat onze sterke God machtig is om die duisternis op een wenk van Zijn almacht spoedig te doorbreken. En zo ligt de diepte van verlating vaak dichtbij grote vreugde, door Hem Die borgtochtelijk uitriep: Waarom hebt u mij verlaten? Amen.