Zo de HEERE het huis niet bouwt – Psalm 127

Twee manieren van leven

De tekst voor de biddagpreek van vanmorgen vindt u in Psalm 127, waar we het woord van God als volgt lezen: Zo de Heere het huis niet bouwt, te vergeefs arbeiden deszelfs bouwlieden daaraan. We gaan samen kijken naar twee manieren van leven: zinloos ploeteren of gerust slapen. Psalm 127 is een klein dichtwerk, een kort spreukenboek vol waarnemingen en levenswijsheid, waarin Salomo de waarde van het werk van God en van de mens aan ons voorhoudt. Met als belangrijkste les dat al ons werk zonder de zegen van God tevergeefs is, want zo de Heere het huis niet bouwt, is alles leeg.

Zo de Heere het huis niet bouwt, dan kan je wel vroeg opstaan en hard werken, maar dan is het tevergeefs. Tegen wie zegt Salomo dat eigenlijk in deze bekende psalm? Tegen mensen die heel hard werken, en die ook voor het komende seizoen van plan zijn om weer hard aan de slag te gaan. Ze staan vroeg op, ze gaan er keihard tegenaan, maar ze vertrouwen op hun eigen kracht en houden geen rekening met God. Zij vergeten ten diepste de belangrijke les: zo de Heere het huis niet bouwt, te vergeefs arbeiden deszelfs bouwlieden daaraan.

Ze bouwen een huis, ze zijn letterlijk bezig met de bouw van hun eigen huis of ze bewaken de stad. Dat wil zeggen: ze zijn druk bezig met het algemene, met het publieke belang van kerk en maatschappij. Ze doen hun uiterste best en werken van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat, maar Salomo benadrukt: zo de Heere het huis niet bouwt, is het tevergeefs. Het is allemaal tevergeefs, ijdel en frustrerend zonder God, want zo de Heere het huis niet bouwt, is dat vroege opstaan en harde werken volkomen nutteloos en frustrerend.

Zinloos ploeteren en het brood der smarten

Wat betekent dat eigenlijk als de tekst nadrukkelijk spreekt over het eten van het brood der smarten? Dat betekent dat dat brood het pijnlijke resultaat is van moeilijk, van pijnlijk, van smartelijk werk. Brood der smarten, dat is ten diepste het bittere gevolg van de zonde in het paradijs, waar we tegen Gods gebod hebben gezondigd. Daarom is het allemaal zo pijnlijk en frustrerend wanneer we vergeten: zo de Heere het huis niet bouwt, is ons werk tevergeefs. Zo de Heere het huis niet bouwt, zullen we met smart eten van het werk van onze handen en eten we slechts tranenbrood.

Maar moet je dan lui zijn en iedere dag uitslapen als het toch allemaal tevergeefs is en geen zin heeft? Nee, dat is niet wat Salomo bedoelt, want God roept ons op om vlijtig te zijn en ons best te doen. We moeten hard werken op school, bij onze studie, op het werk, in de politiek en in de kerkelijke gemeente. Maar het grote probleem is, als je van de Heere wel dingen krijgt, maar Hij Zelf is er ten diepste niet bij. Dan besef je werkelijk niet: zo de Heere het huis niet bouwt, dan is alles wat je ontvangt pure armoede.

Bij alles wat je hebt, bij alles wat je zoekt, bij alles wat je vindt en krijgt, is de belangrijkste vraag of de Heere er Zelf ook bij is. Als de Heere er niet is, en als je niet leeft bij Zijn Woorden, dan is alles leeg en uiterst ijdel. Zo de Heere het huis niet bouwt, ben en blijf je geestelijk arm, ook al lijkt het alsof je veel bezit en je bankrekening gestaag groeit. Alleen de zegen van de Heere maakt werkelijk rijk en voegt er geen smart bij, want zo de Heere het huis niet bouwt, ontbreekt de onmisbare vrede.

Gerust slapen door Gods zegen

In Psalm 127 staat: Het is te vergeefs, dat gijlieden vroeg opstaat, laat opblijft, eet brood der smarten; het is alzo, dat Hij het Zijn beminden als in den slaap geeft. Er staat eigenlijk letterlijk, en er wordt ook letterlijk bedoeld: God geeft Zijn beminden de slaap. Hij geeft de mensen van wie Hij houdt innerlijke, zoete rust, terwijl anderen ploeteren, zwoegen, zweten en niet kunnen slapen van de voortdurende zorgen. Die hemelse rust ontbreekt volkomen wanneer men niet beseft: zo de Heere het huis niet bouwt, te vergeefs waakt de wachter en zwoegt de onrustige mens.

Zo de Heere het huis niet bouwt, dan is het tevergeefs, en als de Heere de stad niet bewaart, dan wordt het in ons leven één grote frustratie. Maar de trouwe God Die Zijn woord volkomen houdt, wil het huis bouwen en Hij wil de stad genadig en veilig bewaren. Dat wil gegronde hoop en vast vertrouwen geven om, terwijl je ijverig je werk doet, alle dingen enkel van Hem te verwachten. Wie in dat kinderlijke vertrouwen leven mag, heeft innerlijke rust, want die weet heel zeker: zo de Heere het huis niet bouwt, is mijn eigen inspanning nutteloos.

Als je op jezelf vertrouwt, als je alleen het huis gaat bouwen en je werk gaat doen, dan zul je uiteindelijk brood der smarten moeten eten. Maar als je je vertrouwen voor het komende seizoen op de Heere alleen stelt en in alle dingen met de Heere leeft, dan vind je werkelijke innerlijke rust. God geeft Zijn beminden slaap, kalmte en diepe vrede in Hem, te midden van een leven en in een wereld vol onrust en angst. Wees daarom niet overmatig bezorgd, want de Heere herinnert ons er dringend aan: zo de Heere het huis niet bouwt, ben je overgeleverd aan je eigen zorgen.

De duivel maakt mensen onrustig en probeert ons te laten vergeten dat we volkomen afhankelijk zijn van onze almachtige Schepper. Gods kinderen mogen echter innerlijk gerust zijn, bewust dat Hij een Toevlucht en Sterkte is in alle benauwdheden. Daarom slapen wij gerust, al beuken de golven op de rotsen, want de Heere is genadig met ons door Christus. Wie dit vergeet en meent dat zo de Heere het huis niet bouwt toch succes mogelijk is, bedriegt zichzelf. Immers, zo de Heere het huis niet bouwt, is alle aards geluk slechts een schaduw die snel voorbijgaat.

Laten we, kinderen van God, jong en oud, in het komende seizoen niet stiekem vertrouwen op eigen menselijke kracht of op eigen prestaties. Laten we in gedachten houden dat de trouwe Heere Zijn beminden nooit zal laten omkomen, ook niet in de meest moeilijke tijden. Zoek daarom eerst het Koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid, dan zal al het andere u genadig worden toegeworpen door onze Vader. Bedenk op deze biddag te allen tijde: zo de Heere het huis niet bouwt, is alles ijdel, maar als Hij bouwt, krijgt u eeuwige rust.